Energiekosten blijven een financieel risico

Veel Vlaamse kmo’s blijven vandaag sterk afhankelijk van fossiele energie. De voorbije jaren maakten echter duidelijk hoe snel die uitgangspunten kunnen kantelen. Voor ondernemingen met een hoge energie-intensiteit wordt fossiele afhankelijkheid daardoor steeds minder een puur operationele keuze, maar steeds meer een strategisch financieel risico.

21/05/2026

|

|

3,3 min read

Van Oekraïne tot Iran: energieprijzen blijven geopolitiek gestuurd 

Veel Vlaamse kmo's blijven vandaag sterk afhankelijk van fossiele energie. Voor productiebedrijven gaat het vaak om een structurele kost: aardgas voor proceswarmte, diesel voor intern transport of stookolie voor verwarming. 

Dat model heeft jarenlang gewerkt. Fossiele energie was relatief goedkoop, beschikbaar en voorspelbaar. 

De voorbije jaren maakten echter duidelijk hoe snel die uitgangspunten kunnen kantelen. 

De energiecrisis tijdens de oorlog in Oekraïne zette bij veel ondernemingen rechtstreeks druk op marges, cashflow en concurrentievermogen. Vandaag zorgen nieuwe spanningen in het Midden-Oosten opnieuw voor onzekerheid op de internationale energiemarkten. 

Voor ondernemingen met een hoge energie-intensiteit wordt fossiele afhankelijkheid daardoor steeds minder een puur operationele keuze, maar steeds meer een strategisch financieel risico. 

Een tweede risicolaag: ETS2 en stijgende regeldruk 

Naast marktschommelingen zorgt de Europese regelgeving de komende jaren voor bijkomende druk. 

Vanaf 2028 zal ETS2 fossiele brandstoffen bijkomend belasten via een Europees CO-prijsmechanisme. Tegelijk verdwijnen bestaande steunmaatregelen geleidelijk en worden klimaat- en energievereisten verder aangescherpt. 

De impact zal zich niet alleen vertalen in hogere energiekosten, maar ook in: 

  • stijgende operationele kosten 
  • bijkomende investeringsnoden 
  • druk op concurrentiepositie 
  • en strengere verwachtingen vanuit banken, investeerders en grotere klanten. 

Vooral energie-intensieve ondernemingen zullen steeds vaker geconfronteerd worden met de vraag hoe toekomstbestendig hun huidige kostenstructuur en businessmodel nog zijn in een context van structureel hogere en minder voorspelbare energieprijzen. 

Vanaf 2028 zal ETS2 fossiele brandstoffen bijkomend belasten via een Europees CO-prijsmechanisme. Tegelijk verdwijnen bestaande steunmaatregelen geleidelijk en worden klimaat- en energievereisten verder aangescherpt.

Een rationele businesscase, geen ideologisch debat

Voor veel kmo's ligt de focus vandaag terecht op operationele prioriteiten: productie, personeel, rendabiliteit en groei. 

Maar net daarom wordt inzicht in energie-afhankelijkheid belangrijker. 

  • Waar zitten vandaag de grootste fossiele afhankelijkheden? 
  • Welke processen zijn technisch én economisch elektrificeerbaar? 
  • Welke investeringen hebben een haalbare terugverdientijd? 
  • Welke energierisico's bouwen zich richting 2030 verder op? 
  • En welke impact kan dit hebben op marges, financierbaarheid en concurrentiekracht? 

Bij veel ondernemingen ontbreekt vandaag een duidelijk overzicht van die blootstelling. 

Via een VLAIO-vergroeningsscan worden energieverbruik, processen en mogelijke optimalisaties in uw onderneming technisch én economisch geanalyseerd, samen met de experten van Baker Tilly.

Hoe pakt u dit pragmatisch aan?

Een VLAIO-vergroeningsscan kan voor veel ondernemingen een pragmatisch vertrekpunt vormen. Een dergelijk traject wordt door VLAIO tot 85% ondersteund. 

Via deze scan worden energieverbruik, processen en mogelijke optimalisaties technisch én economisch geanalyseerd, samen met onze experten. Daarbij wordt onder meer gekeken naar: 

  • elektrificatie van processen  
  • industriële warmtepompen 
  • recuperatie van restwarmte 
  • slimme energiesturing 
  • thermische opslag 
  • en andere maatregelen met economisch potentieel. 

Voor ondernemingen met een significante energiefactuur kan dit een relevante eerste stap zijn richting: 

  • lagere blootstelling aan fossiele prijsschommelingen 
  • meer voorspelbare operationele kosten 
  • betere voorbereiding op toekomstige regelgeving 
  • een financieel robuuster bedrijfsmodel 
  • en bovendien optimalisatie van investeringsaftrek en fiscale stimuli 

Meer dan enkel energie

Voor veel ondernemingen raakt deze oefening intussen ook bredere strategische vragen: 

  • toekomstige investeringsplanning 
  • concurrentiekracht 
  • financierbaarheid 
  • supply chain-risico's 
  • en de algemene weerbaarheid van het businessmodel. 

Een eerste energiescan kan daarom vaak dienen als startpunt voor een bredere analyse van operationele en financiële risico's op middellange termijn. 

Wilt u weten waar uw onderneming vandaag kwetsbaar is?

Wilt u inzicht krijgen in: 

  • uw blootstelling aan stijgende energiekosten 
  • de mogelijke impact van ETS2 en toekomstige regelgeving 
  • economisch haalbare investeringen 
  • of toepasbare fiscale stimuli en investeringsaftrekken? 

Dan kan een vrijblijvend verkennend gesprek of een VLAIO scan een nuttig vertrekpunt zijn. 

De essentie:

  • Fossiele energie blijft een structureel financieel risico voor veel kmo's door geopolitieke onzekerheid en volatiele energieprijzen. 
  • ETS2 vanaf 2028 zal fossiele energie bijkomend duurder maken bovenop bestaande marktrisico's. 
  • Banken, investeerders en grotere klanten kijken steeds kritischer naar energie-afhankelijkheid en toekomstbestendigheid. 
  • Veel ondernemingen hebben vandaag onvoldoende zicht op hun eigen energieblootstelling en toekomstige investeringsnoden. 
  • Een VLAIO-vergroeningsscan kan een eerste rationeel vertrekpunt vormen om energierisico's, investeringsopties en mogelijke fiscale voordelen in kaart te brengen.
Philip Dooms

Philip Dooms

Partner ESG & Sustainability

Neem vandaag de eerste stap naar groei.

Onze financiële experten staan klaar om uw onderneming te begeleiden in een veranderende wereld. Wij zorgen voor oplossingen die werken, nu én in de toekomst.

Deel dit artikel

Recente artikels